‘n Beker vir ‘n bottel

Sedert my betrokkenheid by plastiekherwinning in Vanwyksvlei, slaan ek ‘n nuwe roete in met die talle bedelaartjies elke dag by my voordeur; ‘n beker sop vir elke ekosteen.

L1450815

In die afgelope tyd het ek al bykans 80 ekostene versamel. Dalk sal ek nie in mý tyd daarmee ‘n kaja in Vanwyksvlei kan bou nie – ek kan dit altyd bydra vir Loxton se huisbouprojek.

‘n Ekosteen is ‘n 2ℓ koeldrankbottel wat styfvol geprop is met plastiek- en tjipssakkies wat die hele wêreld vol rondlê. Die bottle word styf toegedraai sodat dit as ‘n harde bousteen vir beddings of bankies of self huisies gebruik kan word. ‘n Fondasie van so 2 rye stene diep, is blykbaar’n  voldoende basis om op te bou. Daar word beweer dat ‘n plastiek koeldrankbottel ‘n leeftyd van 1000jaar het. As dit nog toegemessel kan word, vorm dit ‘n stewige, geïsoleerde muur wat ons almal en ons nageslagte sal oorleef.

Daar kan om en by (volgens volume) 200 klein tjipssakkies (styf ingedruk) in ‘n 2ℓ koeldrank bottel inpas. Dit beteken dat sowat 16 000 sulke sakkies nié in Vanwyksvlei se veld beland het nie sedert die bottel-sop-projek. (Die arme kinders wat in hierdie dorp aan die lewe gehou word met so ‘n groot hoeveelheid tjips en puffs gelaai met MSG!!)

Self gooi ek nooit meer plastiek of polistreen in die asblik nie. Dit beland tog net weer êrens in die veld. Dis my aandeel om my koolstof voetspoor te verklein, want brand hulle die plastiek by die asgate, word 3kg CO₂ in die atmosfeer vrygestel vir elke 1kg plastiek wat brand. Saans, as ons sit en TV-nuus kyk, prop ek die dag se plastiekafval in ‘n leë 2ℓ bottel. Jy sal nie glo hoeveel gekompakteerde plastiek daarin pas nie. Amper ‘n week se afval van ons twee oues gaan gemaklik in een so ‘n bottel in.

Vandat dit bekend geword het dat ek sop in ruil vir ‘n ekosteen gee, lui my voordeurklokkie al van huistoegaantyd elke middag tot die son sak. “Jy’t ‘n lat vir jou g@t gepluk, my vrou” verwyt Johan my. Nou lê ek ‘n reël neer: nie voor 5uur in die middag nie! Anders is ek pal besig om koppies sop aan te dra! Maar ai, wat weet ‘n Vanwyksvleiertjie wat in Gr 3 nog nie eens kan lees en skryf nie, wat ‘5uur’ beteken. Ek beduie na die weste: “As die son so hoog soos daai paal bo die randte hang, dán is dit eers 5uur. Nie voor dit nie!” Ag julle, as dit die dag bewolk is, hoe moet ‘n kind nou weet van vyfuur. En hoe kan hy dan wag as hy so opgewonde is oor sy vol bottel en sy maag is leeg. Dan moet ek byvoeg dat dit nou nie net meer kinders is wat bottels volprop nie.

Nee, ek is geensins armer van al die sop-uitdeel nie! As ek nie sop het nie, kan ‘n sakkie springmielies ook ‘n honger magie kalmeer.

Maar die omgewing is heelwat skoner …

Advertisements

Plêstiek issie vi’ wegstiek; Episode 2

20180517_110016

Vanwyksvlei se werkswinkel om handwerk van herwinde plastiek te maak, realiseer met 18, ja 18! deelnemers.

Nooit het ek so ‘n oorweldigende reaksie op my kennisgewing verwag nie. Spring ek darem vir jou rond om almal se begeesterdheid om allerhande mooi goed van plastiek te maak, te kan bedien!

Ek begin my werkswinkel, nadat ons geopen en mekaar leer ken het, gewoonlik met ‘n algemene motivering oor die noodsaaklikheid van herwinning. Dan trek ons los om te leer plarn maak (plastic yarn). Sommer gou sien ek waarmee ek te doen het – gemoedelikheid en kwinkslae soos die klomp sit en drade uitrek – julle kan net dink!

Binne die oggend van die eerste dag is al my sakke wat ek probeer bymekaar maak het, opgebruik. Dit noop die deelnemers om uit te gaan en sakke, bottels en proppe te gaan bymekaar maak. Dis mos presies waaroor herwinning gaan.

Die span werk met ywer  en entoesiasme. Die een kreatiewe eindproduk na die ander word op die tafel opgestapel. Niemand is tevrede om net een tegniek te leer nie. Ek staan bont. Maar sommer gou sien ek hoe hulle mekaar begin help. Dies wat reeds weet hoe om te weef, of te fuse, of te vleg, help ‘n ander. Katriena wys vir Grieta hoe om blommetjies te maak. Amelda help vir Antoinette om kraletjies in te werk.  Grieta help vir Zetta om die plarn in die naald te kry. Eileen wys vir Joanna hoe om met ‘n warm naald gaaitjies te smelt. Sharon en Magdalena pak ‘n projek gesamentlik aan. Daar heers ‘n gees van samewerking en eensgesindheid.

Ant Annie hou almal aan die lag. Haar hande kan nie sonder haar mond koördineer nie: “Die Here is my Herder julle moet my nou los dat ek kan konsentreer niks sal my ontbreek nie ek gaan die heel mooiste handsak hekel wat julle nog ooit gesien het Hy laat my neerlê maar sie julle ophou om my aandag af te trek in groen weivelde na waters waar… maak iemand dan nie bietjie koffie nie?”

Net Katriena Mostert sê nie ‘n woord nie. Op haar eie sit sy die een hekelwerkie na die ander en afhandel. Berei self haar plastiekstroke daarvoor voor en as haar sakke opraak, gaan soek sy nog.

20180517_161329

Katriena word beloon met ‘n grooot tol wol. Sy het my die minste ‘gepla’

Elke oggend as ek oopsluit, is die saal netjies aan die kant. Elke snippertjie en rafeltjie opgevee en als mooi netjies georden by elkeen se werksplek. Dis ‘n plesier om met hierdie span te werk. Spontaan doen een van hulle soggens ‘n gebed as ons open. Ek kry te doen met mense wat almal al een of ander tyd deur die lewensmeule is en tog met soveel blymoedigheid voortgaan. Hartseer stories ontvou soos ons sit en saamwerk.

20180517_160552

Die span van CWP met hulle opsieners

Meeste van die deelnemers is CWP-werkers wat afgedeel is vir die werkswinkel. Hulle oorreed hulle opsigter om te kom kyk na die mooi goed wat hulle reeds gemaak het. Toe Teresa, die opsigter dit sien, is sy so beïndruk met wat vermag is, dat sy daar en dan besluit dat elke span voortaan plastiek wat rondwaai in die dorp, asook bottels en proppies sal bymekaarmaak in swart sakke wanneer hulle  uitgaan om te skoffel.

Hoera!! ‘n Oorwinning vir Vanwyksvlei se rommelprobleem!!

Die Ring

Sedert ons aankoms in Vanwyksvlei in Oktober 2015, beleef ons ‘n gevoel van afstand tussen die Kerkrade en die Ring. Ringsgemeentes in hierdie geweste is inderdaad kilometers van mekaar geleë.  Dit voel asof ons as pastoriepare elk op ‘n eiland moet oorleef. Gemeentes vereenselwig hulle nie met die Ring nie en praat van ‘ons’ en ‘hulle’.

Tot op daardie stadium handhaaf die gemeentes die ou gewoonte van ‘n Ringsitting wat elke tweede jaar plaasvind, verteenwoordig deur die leraar en ‘n kerkraadslid van elke gemeente. Die vergadering vind streng formeel plaas. Kerkrade doet voort op ‘n model wat al eeue oud is.

Binne ‘n kort tydperk kry ook Williston, Brandvlei en Vosburg elk ‘n nuwe predikant. Die Ring word geseën met nuwe mense met vars idees, baie ervaring en ‘n oorvloed entoesiasme. Tydens die eerste byeenkoms van Ringspredikante word ‘n besluit geneem om die verhouding tussen Kerkrade en Ringsgemeentes aan te spreek.

L1180426

Muller en Eureka van Williston, Andrea en Jason van Loxton, met klein Jasmine, Johan en dan Plantjie, wat intussen plek gemaak het vir Jaco van Vosburg. Suzanne-hulle van Carnarvon is nie op die foto nie, geneem voor Rudi en Nicolene se tyd.

‘n Voorneme om jaarliks informele Ringsittings te hou, kry gestalte. Al die Ringspredikante stem saam dat daar ‘n behoefte aan sosiale interaksie bestaan en besluit om mekaar jaarliks te besoek soos wat gemeenteprogramme dit toelaat. Dit sal ons ‘n begrip gee vir mekaar se omstandighede, die gees en manier van elke gemeente se werksaamhede, ons kan by mekaar leer en die gemeentes kan die Ringspredikante leer ken as gewone mense met gewone behoeftes.

Sedertdien vind ‘n paar Predikantsbyeenkomste plaas. Twee Ringsittings is reeds gehou in ‘n ontspanne en aangename gees. Predikante en Kerkraadslede se genote woon die byeenkomste by.

Al ses gemeentes in die Ring; Brandvlei, Carnarvon, Loxton, Vanwyksvlei, Vosburg asook Williston is reeds in 2018 besoek. Aanvanklik word die leraarspaar besoek om openhartig te gesels oor hulle belewenisse in die gemeente. Daarna word die kerkraad en hulle genote besoek. Rudi, die Ringsvoorsitter fassiliteer die gesprek. Na aanleiding van 1 Tim 3:15 bespreeek die vergadering die betekenis van die woorde: die gemeente is die draer en beskermer van die waarheid. Die gemeente se identiteit en sy roeping kom ter sprake.

‘n Gesprek sonder die leraarspaar volg waarin die kerkraad hulle belewing van die leraarspaar kan lug gee. Terugvoer geskied na beide kante toe. Daarna word gesellig verkeer rondom braaivleisvure en kan almal mekaar op ‘n informele vlak leer ken.

Gevolglik voel ons as predikantspare nou almal baie nader aan mekaar. Ons as pastoriepare en ook Jaco van Vosburg – wat nog enkellopend is – wéét nou waar staan ons met die kerkraad. Kerkrade verstaan hulle leraarspare baie beter. Waardering is na beide kante toe vir mekaar uitgespreek waarvoor daar nie voorheen ‘n forum was nie.

‘n ‘Ons-gevoel’ is beslis besig om momentum op te bou in die Ring van Carnarvon.

Terloops Muller en Eureka, ons jubel saam met julle oor julle nuwe status: Oupa en Ouma van ‘n eerste kleinkind!

Plêstiek issie vi’ wegstiek

Twintig plastiese sakke wat ge’fuse’ is om een dekoratiewe bak te maak, is baie beter as twintig sakke wat in die asblik beland. Dertig sakke om ‘n mat mee te maak, veel beter as dertig sakke deur die wind verwaai.

 

 

So bevind ek my alweer, vir die hoeveelste keer, betrokke by ‘n ding. Dit deur die toedoen van my suster; Mariëtte van Wellington. Van die eerste keer af wat sy by ons kom kuier, is sy so aangegryp deur die groot getal werkloses in Vanwyksvlei en die min geleenthede tot ontwikkeling, dat sy weer ‘n wilde perd gaan staan en opsaal. Nou is ons ‘n span van vier (en binnekort meer) wat ons vaardighede deel met almal in ons omgewing wat belang stel – Vanwyksvlei, Carnarvon, Williston en Loxton. Mariëtte doen verf- en skildertegnieke, Iréne van Caledon gee opleiding vir tuisversorgers van belêendes en bejaardes, Gwen van Bettysbaai bied naaldwerkklasse aan. Die uwe is ingegrawe in plastiekherwinning en handwerk met plastieksakke en plastiek bottels.

In Vanwyksvlei meld net een belangstellende aan en die werkswinkel word gekanselleer – Die afstand om vanuit die Kaap te ry met al die aangekoopte voorrade, verblyf op pad en in die dorp asook petroluitgawes regverdig dit net nie.

Ons eerste werkswinkel skop af in Williston. Net een inskrywing! Ons sak op die munisipaliteit toe om hulp te vra om meer lede te werf, vaar die woonbuurt in om belangstellendes aan te keer, maak ‘n paar oproepe en eindig met dertien deelnemers waaronder heelparty CWP-werkers. Aan die einde van daardie week deel ons sertifikate uit en al ses tuisversorgers se kontakbesonderhede word by die winkel opgeplak as kandidate vir ‘n werk as tuisversorgers.

L1440780

Die tweede werkswinkel vind in Carnarvon plaas. Veertien verwerf sertifikate in tuisversorging, die ander nege doen o.a. kuns, plastiekverwerking en naaldwerk.

Daarna is ons Loxton toe. Sewentien belangstellendes voltooi die werkswinkel.

Die positiewe van hierdie onderneming is om die deelnemers se getuienis en terugvoer te hoor:

“Mevrou, ek kan nie vir jou vertel hoe hierdie week my lewe verander het nie.”

“Nou gaan ek elke middag al my kleinkinders wat ek moet versorg leer plastiekgoed maak – en sommer al hulle maats ook!”

“Mevrou, ek kon nie slaap laas nag nie. Ek het heelnag net lê en dink aan al die mooi goed wat ek vandag gaan maak.”

“Die Here het julle oor my pad gebring. Ek wou nog my lewe lank skilder, en kyk wat het ek in hierdie week leer doen!”

“Van kleins af droom ek daarvan om ‘n tailor te word. Nóú gaan ek een word.”

L1450119

Iréne maak die opleiding van versorgers baie prakties.  Hulle oefen om voete en toonnaels te doen op inwoners van die plaaslike ouetehuis. Sy demonstreer hoe ‘n bedlêende pasiënt volledig in ‘n bed gewas word. In Williston en Carnarvon gebruik sy ‘n ou dame in die ouetehuis. In Loxton doen sy haar demonstrasie op ‘n parapleeg wat in ‘n klein donker kamertjiein die woonbuurt lê. Sy rug is in ‘n onderonsie gebreek en sy ma (wat ook moet werk om die pot aan die kook te hou) versorg hom met groot toewyding. Maar sy kamertjie het geen venster nie – al die ruite wat gebreek is, is toegeplak en toegetimmer om die koue uit te hou. Iréne gaan reël by die koöpersie om ruite te sny en af te lewer. Godfrey, die handige word betaal om die ruite te gaan insit. Nou kom daar darem weer sonlig die kamertjie binne. ‘n Rolstoel is aan hom geskenk, maar is te klein vir hom om te gebruik. Iréne reël met die plaaslike predikant, Andrea, om die rolstoel te gaan omruil met een van die groter ou model rolstoele van die eertydse ouetehuis sodat die jongman se ma hom soms buitentoe kan stoot.

Verder maak sy haar opleiding wat sy al vir 20 jaar doen, en waardeur daar al 9 000 versorgers werk gekry het, beroepsgerig. Sy leer hulle hoe om ‘n siekekamer mooi in te rig, goed te ventileer, hoe om ‘n skinkbord met kos of tee mooi te dek, sy leer hulle dissipline en netheid en gee ‘n breedvoerige oorsig oor algemene gesondheid. Hulle moet ‘n eksamen slaag alvorens hulle ‘n sertifikaat kan kry.

Gwen doen die naaldwerk in Carnarvon in ‘n VGK-saaltjie sonder masjiene – aanvanklik is daar nie eens elektrisiteit om ‘n strykyster te gebruik nie. Maar elke dag bemeester hulle ‘n nuwe tegniek – hoe om ‘n soom in te sit, ‘n stukkende plek te stop, ‘n ribtrim aan te werk, te appliek en ‘n ritssluiter in te werk. En elke dag maak hulle ‘n nuwe skepping met die hand. In Loxton tref sy ‘n volledig toegeruste naaldwerklokaal aan. Daar maak elk van die ses naaldwerksters elke dag ‘n nuwe kledingstuk of handsak waarmee hulle die aand van die sertifikaatuitdeling modeparade hou.

Mariëtte leer haar student van kleur en die kleurwiel. Sy begelei hulle om enige ou skinkbord of koekblik of bord ‘n nuwe lewe te gee.

Hulle leer selfs kaartjies en naambordjies maak en voltooi selfs hulle eerste skildery. Tussendeur rap en riel hulle!!

L1450314

Die uwe beklemtoon die belangrikheid van herwinning. Ons standpunt vanwaar ons vertrek is om die omgewing te red – om nie meer één plastiese sak of bottel in ons leeftyd die asblikroete te laat gaan nie, want so beland dit tog net weer op die verkeerde plek. Ons weef, brei, hekel, knoop, lamineer, modelleer en dekoreer met plastiek. Elke snippertjie afval gaan in ‘n 2ℓ koeldrankbottel om ‘n ekosteen van te maak – later gaan ons daarmee bou! Deesdae kry g’n bedelaar meer by my voordeur sommer net ‘n broodjie of ‘n koppie sop verniet nie – die heersende betaalmiddel is ‘n volgepropte ekosteen.

Die sertifikate is net tydelikes. As hulle al vier modules per vak suksevol voltooi het, verwerf hulle ‘n permanente, gelamineerde sertifikaat waarop seëls die betrokke suksesvole kursusse aandui – amper soos ons destydse Sondagskoolsertifikaat

Nou probeer ons weer opnuut om Vanwyksvlei te mobiliseer. Hou duimvas …

Ons het ‘n N.R.O gestig onder die naam Carpe Diem Opleidingsentrum. Om hierdie bemagtiging in die Noord-Kaap te kan doen, vra ons elke deelnemer R20 per dag, net sodat hulle met trots kan voel dis iets wat hulle self verwerf het. Dit dek nie eens ons oorhoofse koste nie. Ons maak maar staat op donasies om die werk te kan voortsit.

Kry ek gister die goeie nuus: Rymondo en Godfrey wat in Loxton die plastiekherwinning gedoen het, kry ‘n bestelling van 100 matte vanuit Carnarvon se wêreld.

Dis mos nou presies wat ons probeer regkry; werkskepping!

Haar skaduwee

 

Vir omtrent ‘n week is haar skaduwee sonder haar. Sy het geval. Haar skouer ontwrig en die humerus se kop boonop gebreek. Sy is per ambulans Kimberley se hospitaal toe.

20180225_114959Shadow, haar ou swart Labrador, is totaal verlore sonder haar.  Want sy los nie eens vir Shadow alleen tuis selfs as sy winkels of kerk toe gaan nie. Hy raak heel die klits kwyt as hy alleen moet bly. Sy los hom eerder in die kar as wat sy hom alleen tuis laat want hy kan maklik van skone angs op ‘n verwoestingstog gaan.

Toe die ambulans met haar vertrek, is Shadow troosteloos. Ons ontferm ons oor hom. Hy en Van Zijl kompeteer effens by die kosbak, maar verder gedra Van Zijl hom darem aanvaarbaar teenoor die onverwagte gas.

Daar steek ‘n onweer op. Shadow se angsvlakke styg en hy verdwyn die dorp in op soek na haar. Eers twee dae later daag hy weer onverwags op. Weier daarna om die huis selfs vir ‘n vol blaas te verlaat. Verwese sonder sy mens.

Sy het Shadow 10 jaar terug gekry toe sy weer getroud is. Sedertdien is sy en Shadow onafskeidbaar

Haar lewe is een groot stuk getuienis van God se genade en van tweede kanse. ‘n Hele paar jaar gelede kom sy en ‘n vriend in Vanwyksvlei aan. Hulle huur ‘n huis. Na ‘n paar dae sterf haar vriend. Sy is ontwortel. As volslae alkoholis sukkel sy om wortel te skiet in Vanwyksvlei.

Mettertyd vind sy haar voete. Sy trou weer en versorg haar man tot sy dood. Sy word nagelaat met Shaddow en ‘n huis van haar eie. Haar enigste inkomste is pesioen.

Engele soos Hester en Erik op haar pad laat haar nie aan haar lot oor nie – anders het sy ‘n kluisenaarsbestaan gevoer. Waar sou sy nie dán opgeëindig het nie!

Sowat twee jaar gelede, word sy verkies tot die kerkraad. Sy blom. Nou kan sy vir die Here, wat so goed is vir haar, iets beteken. Sy begin woon die vrouebybelstudie by.

Sy snap iets van die volkome nuwe lewe in Christus waar die skadu’s van die verlede nie meer enige effek op die hede kan hê nie. Sy staan op uit die skadu’s van ‘n mislukte eerste huwlik. Sy gooi die skandvlekke van ‘n lewe met alkoholisme van haar skouers af. Sy genees oombliklik van alkoholisme sonder enige onttrekking of nagevolge. Sy al 2 jaar skoon en kry sedertdien nie eens meer lus vir drank nie – selfs nie toe sy in erge pyn ná die val was nie. Sy bearbei links en regs onder mense in die dorp wat niks anders as ‘n lewe met drank ken nie. Haar getuienis is kragtig. Haar toewyding aan die Here is aansteeklik.

Niks kry haar onder nie. Nie ‘n gebreekte pols verlede jaar nie. Nie ‘n beseerde duim in ‘n motorongeluk nie. En nou ook nie ‘n af skouer nie. Selfs in die donker tye van pyn en ongemak en beperkte beweging en nagte van min slaap sien sy net die positiewe raak. Die skadu van hierdie val se ongerief en intense pyn kan nie haar stralende dankbaarheid en openhartige getuienis demp nie.

Met haar fenomenalee sangstem loof sy steeds weer, vandat sy terug is uit Kimberley, vroegoggende die Here vir elke nuwe dag se genade en sorg. Vir elke skadukol in haar lewe wat Hy met sy genesende lig kom wegvee het.

En Shadow is weer onlosmaaklik aan haar sy.

Van Zijl

Ons is weer herenig met Van Zijl.

Van Zijl word ons s’n die dag voordat ons in Junie verlede jaar terugkeer Vanwyksvlei toe. Sy boetie word die Smitte in Pretoria s’n. Sy pa; ‘n rifrug. Sy ma; ‘n Labrador. Ons moet ‘n hond hê teen die inbrekers deesdae.

Pas ses weke oud. Gou ‘n draai by die veearts vir al die nodige inentings en ontwurmings, want die naaste veearts aan Vanwyksvlei is óf in Upington, óf in Douglas.

Om sy inentingskaart te voltooi, moet hy ‘n naam hê. “Ag, skryf maar Van Wyk, want hy gaan saam Vanwyksvlei toe.” Op daardie stadium het hy nog nie sy naam aan ons gewys nie – mens moet mos eers ‘n hond se regte naam ‘ontdek’.

Met ons aankoms in Vanwyksvlei, besef ek sy naam gaan nie werk nie. Hier’s te veel van Wyks in Vanwyksvlei. Dis Rina Van Wyk, Gert Van Wyk, Piet Van Wyk, Rossie Van Wyk, Jurie van Wyk. Maar, Van Wyk is al amper gewoond aan die klank van sy naam. Die beste wat ek kan doen is om dit te verander na Van Zijl.

Van Zijl se kombersie lê voor my bed. Dis Winter en dis bitter koud. As hy wil gaan piepie, is ek gepantser teen die koue saam met hom uit. Later is hy so oulik, as die laaste druppeltjie val, spoed ons terug kamer toe na die snoesigheid van ons beddegoed, al is dit so asemrowend om in die ysige koue die helder sterrenag te bewonder.

IMG-20170721-WA0001

Op drie maande ry Johan per ongeluk oor Van Zijl se agterbeen. Hy, wat so mal oor mense is, huppel in ‘n onbewaakte oomblik voor die bakkie in, na Vasie se werkers wat oorkant die paadjie staan en wag om te help om die kragopwekker van die bakkie af oor te laai op Vasie se bakkie. Ek hoor net een tjank en toe wéét ek; dit het gebeur. Tref Van Zijl tjankend op die voordeurtrappie aan. Die agterbeen is af net bokant sy knieg. Is die heup ook af? Waar is die bakkie oor? Is hy inwendig beseer? Johan voel soos ‘n hond.

Kos ons toe daar en dan opsaal en Upington toe. Ken g’n veearts daar nie maar bel rond en laat weet ons is op pad met van Zijl. Stop eers by DeBruynsrus sodat Tilla vir hom ‘n shot teen pyn kan gee. Heelpad sit ek agter in die bakkie met hom op my skoot. Hy het baie pyn. Kan skaars beweeg. Stilhou en piepie langs die pad is pynlik.

Dit was eers teen die einde van daardie dag dat die veearts ons kon inlig dat die heup nie beskadig is nie, net die been. Hy sal moet opereer en ‘n pen insit want die been is in sy groeiplaatjies mors af. Dis Vrydag en hy sal dit eers na die naweek kan doen. Sondag moet daar gepreek word, dus word Van Zijl ingeboek by die veearts en ons keer sonder hom terug huis toe.

Amper ‘n week later en ons kan weer Upington toe om Van Zijl te gaan haal.

20170919_213012

Maar Van Zijl kom nie reg nie.

Hy trap nie op die been nie. As ons ‘n entjie gaan stap kan ek sien hy’t pyn. Ses weke later haal ek die steke uit. Die wond is genees maar die been nie. Hy slaap rusteloos snags. Ek slaap op die vloer in die TV-kamer op ‘n matras langs hom. Dit tjank sulke fyn tjankies deur die nag. Annelien beveel antibiotika aan. Tilla wil hê hy moet na ‘n ander veearts toe gevat word. Rina vermoed die pen het geskuif.

Carnarvon se veeinspekteurs besoek Vanwyksvlei om alle honde in te ent teen hondsdolheid. Ek vra hulle opinie. “Hierdie hond se heup is ontwrig man! Jy kan dit duidelik sien.”

Ek bel weer die veearts in Upington. Ons moet weer die tog soontoe aanpak. Na ‘n volgende X-straal word bevind dat als in plek is. Daar is net kwaai infeksie in die been waar die pen in is. Annelien was reg – antibiotika.

Na ‘n hewige kursus antibiotika en baie pynstillers, begin Van Zijl weer speel soos drie maande van tevore. Hy raak baldadig. Huppel agter waaiende blare aan. Raak spelerig met ander honde as ons gaan stap. Op sewe maande is hy weer hond en haal als in waarop hy die afgelope drie maande uitgemis het.

Maar dis tyd vir ons jaarlikse verlof. En hy kan nie saam nie. Ons boek hom in by Vlekkie Immelman, sy beste maatjie. Tania sal hom vir ons versorg vir die maand wat ons weg sal wees. Sy stuur dan en wan foto’s van Van Zijl en Vlekkie. Lyk nie of hy ons mis nie. Maar ons mis hom.

IMG-20180122-WA0008

En nou, na ‘n maand, is ons weer herenig. Van Zijl ken ons darem nog en lyk darem nog lief vir ons.

20180123_191959

En hy’t weer sy plek ingeneem voor my bed op sy kombersie.

 

Burre en die Bull Runners

24176883_10155894496544104_1715248425151125309_n

Burre Burger, die man wat hoop bring aan moedelose boere in die droogte geteisterde gebiede in ons land

Vanoggend lees ek op Burre Burger se Droogtehulp fb-blad van vrag nommer 599 wat saam met 30 ander vragte Willowmore toe is. Dit is Burre se droom om 600 vragte van hoop voor Kersfees aan boere in nood te kan aflewer. Burre, jou 600ste vrag het alreeds gearriveer – in Vanwyksvlei, meer as twee maande gelede al.

Via die Bull Runners.

Kort voor WegRy se Bull Run ontvang Vanwyksvlei se boere die eerste twee vragte mielies as droogtehulp deur die inisiatief van Burre Burger. Ek het daarvan vertel in my blog op https://wordpress.com/post/karooblog.wordpress.com/2675

Jan La Grange bel net daarna vir Gerrie van Eeden, die organiseerder van WegRy se 2017 Bull Run om te hoor of die Bull Runners nie Burre se inisiatief verder kan neem nie. Die nood hier is gróót!

Net daar kommandeer Gerrie die deelnemers op wat op pad is Vanwyksvlei toe. Die reaksie is oorweldigend positief. Daar word vertel dat van die deelnemers reeds op pad is. Ouens sluit by mekaar aan op pad om oor te slaap op Douglas. Bydraes word gemaak om voer op Prieska te koop. Daar word gelaai waarvoor daar plek is. Die manne kom hier in Vanwyksvlei aan met sakke voerpille in hulle tjorre se kattebakke, lusern bale op die dakrakke, voerbale op trokke en sleepwaens.

L1220134

Een deelnemer bied sy vragmotor en sleepwa aan en laai vol. Vasie moet vir die aflaai ‘n span werkers opkommandeer.

L1210912

Toe elke bietjie eers afgelaai is, gesorteer en opgestapel, staan daar ‘n hele vrag voer.

Sedert daardie eerste vrag wat Burre gereël het, en sedert die Bull Runners se daaropvolgende bydraes,  kom nog 3  vragte voer hier aan. Tydens die Bull Run se wedrenne op Wilhelm se pan, trek nog ‘n trok van Burre se projek die terrein binne – volgelaai met mielies. Dit bring die totaal van skenkings van mielies op 105 ton.

Kort daarna stoot nog ‘n trok met voer vanaf Clocolan voor sonop een oggend vroeg die dorp binne. Dirk Van der Merwe van Boesmanland Vervoer op Kakamas stel die trok beskikbaar.

Die laaste trok met voerbale en lusernbale kom al die pad vanaf Lydenburg se wêreld wat Piet Rabie van Kraaibosch skenk. Robbie Moldenhauer bring dit met sy eie trok al die pad hierheen. Echo diesel skenk die brandstof. Ene Willie Roelofse koördineer die hele skenking.

 

 

Vanwyksvlei se boere lig kop op. Daar’s weer hoop. Die skaap kan gevoer word en hoef nie meer keelaf gesny te word in die veld nie. Hoop is ‘n mooi ding om te sien. Hoop werk aansteeklik. Hoop maak welwillendheid los onder mekaar. Hoop laat deel sonder om die koste te bereken. Hoop het ‘n mooi klank te midde van moeilike omstandighede. Hoop se kleur is helder al lê die veld swart gebrand. Hoop sien wat nog nie sigbaar is nie. Hoop laat lewe.

Jy het baie meer as voer gebring, Burre. Jy het inderdaad hoop gebring. Nie net die 600 of meer vragte volgelaai daarvan nie, maar ook hoop vir almal wat kennis geneem het van jou wonderlike onderneming via sosiale media. Hoop vir almal wat meegewerk het daaraan.  Hoop vir almal – mens en dier – wat aan die ontvangkant is. Daar is nou tonne hoop waar daar eens bitter min oor was.

En nou is daar ook hoopvolle afwagting op reën.

Geraldine en die Waterkar

L1230375

Water loop nie meer bedags in die krane in Vanwyksvlei nie. Tuin natgooi is al baie lankal buite die kwessie. Selfs die Kanniedood in my tuin is al dood.  Daar is net nie meer water in die krane nie vanweë die droogte en die swak waterdruk.

L1230380

Tensy jy so gelukkig is om ‘n watertenk op jou erf te besit wat oornag vol loop van dorpswater, met ‘n drukpompie wat aanskop as die krane oopgedraai word, moet jy maar voordag reeds genoeg begin opgaar vir die dag se gebruik. Want vanself kom die water nie meer uit by die huise nie, veral nie by díé hoër op teen die hang in die woonbuurt nie – die drukking is net te swak. Hier in die onderdorp spoeg dit soms vroegoggend so ietsie uit die krane voordat die mense water begin gebruik. Maar dit neem ‘n leeftyd om ‘n koppie water getap te kry.

Danksy die gereelde ritte van die waterkar, kry die huise hoër op in die woonbuurt tog daagliks water. Vir 14 jaar al ry Oom Schalk Esquire die waterkar. Reginald en Geraldine is sy assistente.

L1230377

Geraldine is ‘n vrou van vele vaardighede. Sy werk by die munisipaliteit as algemene werker. Haar hande staan vir niks verkeerd nie. As daar pad herstel moet word, spring sy saam in. As daar draad gespan moet word, doen sy mee. As die dorp se vuilgoedsakke op ‘n Dinsdag weggery moet word, is sy op die sleepwa. Kom die rioolwa vanaf Carnarvon, is Geraldine daar om mangatte oop te gooi en suiers in te laat.

Onlangs het sy ‘n kursus bygewoon in boorgatpompherstel. Vanwyksvlei is afhanklik van boorgatwater. Daar is een boorgat wat sy water met behulp van ‘n sonpomp na die reservoirs in die aanleg pomp – of na die plant, soos die mense van die aanleg praat. Die ander drie of vier boorgate is toegerus met elektriese pompe. En ‘n man moet weet hoe werk hierdie pompe, want ons kan nie híér ‘n dag sonder water bekostig nie.

Verder is Geraldine ma van vier dogters en ook reeds ouma. Sy gooi haar volle gewig in by die kerk en by skoolaktiwiteite en by die dorp se sopkombuis. Sy is begenadig met ‘n lieflike sangstem. Al vier haar dogters ook. Hulle sing gereeld saam by kerkfunksies. Sy en haar oudste het juis verlede jaar met die Erfenisdagvierings so mooi gesing. Saam het hulle ‘n stuk getiteld New South Africa gesing en Geraldine se solo lied was Surely the Presence of the Lord.

Hierdie waterkar-ryery gaan heel somer so aan. Elke liewe dag van die week. In die winter is dit nie so ‘n groot probleem nie. Maar veral nou, met die vreeslike hitte en droogte in hierdie gebied, ry Oom Schalk en Geraldine soms soveel as vier ritte per dag deur die woonbuurt. Hulle begin vroegmiddag, net na 3nm. Die twee Jo-Jo’s, elk 2500ℓ, word volgetap uit die resevoirs by die aanleg onder in die dorp. Met die 5000ℓ op die sleepwa, vaar hulle die woonbuurt in. Op sentrale punte kom ontvang mense water met hulle dromme en kanne en emmers. As die Jo-Jo’s leeg is, is dit eers terugdraai en weer gaan opvul. Ek het al gesien dat hulle tot na nege saans, soms amper hier teen tienuur, steeds waterkar ry.

Wanneer die trekker en sleepwa vir iets anders gebruik moet word, soos vir Dinsdag se vuilgoedsakke, moet die Jo-Jo’s eers van die sleepwa afgehaal word. En na die rondtes weer opgelaai word.

Dit het al gebeur dat iets fout gaan met die boorgatpompe. Dan moet water aangery word van Carnarvon se kant af. Bo-op die kop agter die dorp staan twee groot reservoirs. Die reservoirs vanaf die aanleg, voed hierdie groot reservoirs deur die nag. As hulle die dag vol is, is daar sommer lekker druk in die krane op die dorp. Maar dit het baie lanklaas gebeur, want die pompe bly skaars voor om die paar reservoirs by die aanleg gevul te kry.

Schalk meen hulle word darem ordentlik vergoed vir al die ekstra ure wat hulle insit en oortyd werk elke dag van die week. Maar, hoe meer mens verdien, hoe meer word mos afgetrek, reken hy.

L1230371

Schalk Esquire, die waterkardrywer

Nou wonder ek maar net; Is daar dan nie ‘n langtermyn oplossing moontlik vir die probleem nie, eerder as om vir oortyd en brandstof en onderhoud aan die trekkertjie te betaal – al vir veertien jaar lank?

Skoonmaak of doodmaak

L1230013

Die enigste lappie groen wat ek deesdae vanuit ons studeerkamer kan sien, lê en hyg in die skroeiende son tussen ‘n hoop rommel en ‘n prosopisbos wat erg stoel op ‘n kaal stuk aarde. Nie eens die duwweltjies het hierdie seisoen opgekom nie. Dis die enigste veldplantjies met blommetjies  waar die bye nog besoek kan aflê.

Ek hef my oë op van my werk. Nee, nie dít nie! Die skoffelspanne is jou wrintiewaar besig om daardie einste lappie groen uit te skoffel. Wat de … Dis al wat nog lewe in hierdie der dorte – ‘n moedige lappie patrysdruifbossietjies. In daardie area het laas, toe dit gereën het, bietjie waters opgedam gestaan. Die kinders van die buurt het daardeur geploeter en geplas, tog te lekker.

Ai toggie, dis mos nou nie mý verantwoordelikheid om die skoffelspanne aan te sê wat om te doen en wat om nie te doen nie. Ek probeer verder werk.

Elke keer wat ek opkyk, is my hart seerder. Daar gaan die enigste goedjies wat nog oorleef. Ek kan dit nie toelaat nie. Ek spring op en stap soontoe. Maar wat gaan ek sê? Ek kan hulle tog nie verbied om hulle werk te doen nie …

“Môre julle.”

“Môre Juffrou.” Die paartjies wat skoffel, kom regop en leun half op hulle se grawe. Die res, wat sit, bly sit,

“Gaan dit goed met julle?”

“Ja, dankie Juffrou.”

“Werk julle lekker?”

“Ja, dankie Juffrou.”

“Kan ek vir julle ‘n storie vertel?”

“Ja, dankie Juffrou.”

“Daar was eendag ‘n lappie grond. Dié lappie grond was op die randjie van dood in die hetige son en skroeiende wind. Net voor hy finaal die gees gee, besef hy dat as hy nie iets drasties doen aan sy ellendige situasie nie, hy vir ewig en altyd morsdood gaan sterf.”

Die klomp staar my aan of ek ‘n moroon is. Ek beur voort.

“So span hy sy laaste kragte in en neem ‘n besluit: ek gaan elke saadjie wat oor my waai vasvang en koester. Ek gaan elke druppeltjie dou of vog gryp en my bes doen om daardie saadjies te laat groei. Ek gaan nie sonder terugveg sommer net so vir ewig en ewig uitsterf nie.” Ek kyk in twaalf paar vasgenaelde oge vas. Ek druk deur.

“Dit was nie lank daarna nie, toe verskyn die eerste groen skynseltjie oor daardie lappie aarde. Die stukkie grond is só opgewonde, hy probeer harder as ooit tevore om elke plantjie aan die lewe te hou. Kort voor lank staan die groen bossie bankvas op sy oppervlak. Toe die westewinde weer begin woed en die son weer vel begin brand op die stukkie aarde, gee die plantjies darem ietwat van ‘n koelte as lafenis en waai die boonste grond wat geanker is nie sommer net weg nie. ‘Ek het dit gemaak! Ek lewe!’ jubel die lappie aarde dit bly uit.”

Sien ek ‘n skynsels van lig in party oë?

Toe vra ek: “Wie het vir julle gesê om vanoggend híér te kom skoffel?”

“Maar Juffrou sien, ons maak mos die dorp skoon” sê een namens die groep.

“Ja, ek weet en ek het groot waardering vir wat julle doen.” Ek buk af en tel een uitgeskoffelde plantjies op. “Ken julle hierdie plantjie?”

“Hy groei maar hier oral rond” antwoord ‘n ander een.

“Ken julle sy naam?”

Ek dink nie hulle het gedink onkruid kan ‘n naam hê nie. “Dis ‘n patrysdruif. Kyk, sy blaartjies lyk soos vet korreltjies. Hy lyk nogal na ‘n trossie druiwe. Weet julle, hierdie is, nes die naam sê, wonderlike kos vir die voëltjies. As al die ander kos in die veld op is, dan is daar nog altyd patrysdruif.”

L1230010

“Ja, maar Juffrou ons móét die dorp skoonmaak.”

“Daar is ‘n fyn lyn tussen doodmaak en skoonmaak” antwoord ek. Ek groet en stap terug, terwyl my hart moedeloos sug oor al die rommel wat teen drade vasgewaai, net so gelaat word.

Tuis merk ek op dat daar ernstig gepraat word onder die groep. Ek gaan maak troostee. Toe ek weer voor my rekenaar kom sit, sien ek die skoffelspan het opgepak.

Nou sit hulle op die straathoek onder die koelte van ‘n boom.

l1180187[1]

Haar laaste skooldag

 

Juffrou Rina en Juffrou Rida maak klaar vandag. Twee jaar van opoffering om tuisonderrig te gee, loop vandag ten einde.

L1220498

Rina en Rida, albei opgeleide onderwysers  en albei reeds afgetree, offer  twee jaar van hulle lewe (so te sê) om weer voltyds te onderrig.

Vir onse mense wat in so ‘n afgeleë plek woon soos Vanwyksvlei, kies jy óf tuisonderrig, óf jou kind gaan koshuis toe vanaf Gr 1 – dikwels honderde kilometer ver. Of, soos Almero en Lolita maak, kies jy dat een ouer in ‘n dorp naby ‘n skool gaan bly met die kinders, terwyl die ander ouer die boerdery/besigheid behartig .

In die plaaswyke  ver van die dorp af, is wel twee mammas wat self tuisonderrig aanbied – een se seun het nou matriek klaargemaak, en een Gr 7. Maar nie almal kan daardie roete kies nie.

Twee ander plaasmammas uit ons gebied ry skoolkar. Elke Maandag Prieska toe en terug en elke Vrydag weer dieselfde roete. Dit werk elkeen ongeveer 2000km per maand uit. Hou in gedagte dat dit grondpaaie is wat in ‘n baie slegte toestand is en waar daar gereeld ‘n band getrap word. Dan praat ons nie eens van die skoolfooie en van koshuisgeld nie. En dis die storie van elke afgeleë plattelandse dorp in die Noord-Kaap en sekerlik elders ook. Beslis ook in die Kalahari waar ons dieselfde gesien het.

Daarom is dit so merkwaardig is dat Rina en Rida bereid was om tuisonderrig aan te bied. Vir Rida is dit wel vir haar eie kleinkind, Lida-Marie wat sy met Gr R en Gr 1 moes help, maar vir Rina was dit iemand anders se kinders wat Gr 3 en Gr 4 moes doen.

Vandag, op die laaste dag, het ons dit gevier. Volgende jaar gaan al drie dogters koshuis toe.

L1220505

 

Onlangs onderneem hierdie twee ‘n verdere opoffering. Hulle vat hierdie drie dogters op toer. Vasie en Rida stel hulle voertuig beskikbaar en die kinders samel geld in vir brandstof. Eers Beaufort Wes en die Karoo Nasionale park toe, toe Oudtshoorn en die krokodil- en volstruisplaas, daarvandaan Gouritz toe vir ‘n besoek aan die Dias Museum, die karveel, die posboom en die akwarium en toe ‘n pretdag op Hartenbos en die veel besproke waterwurm. Die laaste dag word gewy aan kameelritte by Wilgewandel en ‘n besoek aan die Kango Grotte. In hulle leerplan word na al hierdie plekke verwys en nou het hierdie kinders ‘n akkurate assosiasie opgebou.

“Wat was vir julle die hoogtepunt van die toer?”

“Die waterwurm!!” kom dit uit een mond.

Wat ‘n besonderse voorreg is dit nie. Hoeveel ander kinders kry in al hulle jare van onderrig nooit so ‘n geleentheid nie. Ek reken hier is van die woonbuurt se kinders in die plaaslike skool wat nog nooit eens Carnarvon gesien het nie!

Volgens Rina staan hierdie toer uit bo al haar vorige toere. In haar 20 vorige jare van skoolhou op Kenhardt, Keimoes, Carnarvon, Reivilo, Victoria Wes, Prins Albert en Brandvlei, reël sy hordes sporttoere. “Hierdie toer, met hierdie drie kindertjies was nou die spreekwoordelike kersie op die koek. Ek kan nie dink dat ek al soveel in een week gelag het nie!” Sy beskou hierdie twee jaar van ondewys gee as ‘n goeie oorgang nadat sy skoolhou opgegee het om vir 23 jaar op Springbokoog, die familieplaas, te gaan boer. Die plaas is onlangs verkoop en sy is weer ‘n dorpsbewoner.

Op my vraag oor die twee jaar skool by Juffrou Rina, antwoord ChrisMarie sonder huiwering en Anri beaam: “Dit is die beste skool ooit en Juffrou Rina is die heel beste juffrou in die hele wêreld.”