Waternood in Vanwyksvlei

P1350594

Boorgate, die enigste bron van water in Vanwyksvlei, is besig om op te droog.

Bedags loop die krane glad nie meer nie. Elke huishouding word beperk tot slegs 25ℓ. Voor elke huisie staan die waterkanne opgestapel. Want Oom Schalk ry tot 11 roetes per dag na elke deel van die dorp met die trokkie (die trekker is stukkend). Dit is 2 500ℓ op ‘n slag. Altesaam 27 500ℓ water word daagliks vervoer. Hoeveel kilometer per dag met diesel wat ongeveer R17,00/ℓ kos?

Die enigste boorgate wat nog water lewer, is Smouskolk 1 en 2. Smouskolk 3 en 4 is reeds opgedroog. Waverley en die dorp se boorgat gooi darem ook nog.

Plase in die omgewing, soos Môreson en Jaersfontein, het nog goeie water. Hulle is bereid om die dorp te help as die nood te hoog raak. Het alreeds gehelp om watertenks by die kampterrein te vul tydens die BullRun. Of om die pad stofnat te maak met die waterkar.

Party van ons dorpsmense het nog steeds reënwater. Die pastorie, wat bevoorreg is om 4 reënwatertenks op die erf te kan hê, deel uit. Daar is elke dan en wan mense by die hek met bottels wat drinkwater kom vra. Want die dorpswater is nie meer lekker nie.

water1

Snags kom daar ‘n dun straaltjie munisipale water deur wat weer ons tenks voed. Maar die watedruk is te swak om die huise wat hoër op, bokant die hoofstraat lê, te bereik. Soos dié van Rina en Magriet. As daar egter beurtkrag is (soos wat feitlik daagliks gebeur) en die drukpomp wat daardie water moet deurstoot na onse krane toe werk nie, beteken daardie watervoorraad niks. Die krane bly droog.

Dis glad nie ‘n gawe tyd om sonder water te moet sit nie. Jy wil nie weet hoe dit is as die dagtemperature so styg soos hier by ons in Vanwyksvlei, en daar is nie water as lafenis nie. Maar laat ons nie kla nie, want die boorgate wat wel lewer se pompe werk mos met sonkrag.

Sopas ‘n werkswinkel bygewoon in Carnarvon. Dieselfde lot daar. Beurtkrag. Geen water. Toilette wat nie kan spoel nie. Stof en sweet wat nie saans afgespoel kan word nie. Eish.

Vonke spat by raadsvergaderings oor die waterkrisis. Sommiges beweer dis swak bestuur. Ander is weer van mening dat daar wél water in die omgewing beskikbaar is – selfs boorgate wat nie gebruik word nie – waarvan die munisipaliteit net nie weet nie. Raadslede word uitgetrap. Verguis. Maar daar is glo reeds geboor in die omgewing. Die gate is óf droog, óf die water is onbruikbaar brak.

En dan is daar onlangs ‘n reuse werkskeppingsprojek uitgesit met reusagtige tenders om ‘n pypleiding aan te lê vanaf Carnarvon na Vanwyksvlei. Om watter water hierheen te lei? Wonder mens…

Maar as selfs die koerajongs om die kerk begin vrek, moet jy weet dis vrek droog.

P1350581

 

Advertisements

FRANKESKOP

‘n Baken in hierdie geweste is beslis Frankeskop. Ook verbeeld op die destydse skoolwapen.

 

Frankeskop staan gedeeltelik op die plaas Môreson en die plaas Frankeskop. Bo-op die kop is ‘n goewermentsbaken. Die kop is 1122m bo seespieël. Breedtegraad: -30°27’33.76″
Lengtegraad: 21°49’27.55″ . Nie so hoog nie maar so styl.

Omdat Francois en Mara Augustyn, aan wie Môreson behoort het, besig is om op te pak om Henneman toe te verhuis, het ons ‘n ooreenkoms met hulle vasgemaak om nog vir oulaas die kans te gebruik om Frankeskop te gaan klim.

Daardie geleentheid doen hom toe voor Sondag na kerk. Willie Goussard, Francois se neef en sy gesin van Jeffreysbaai kuier vir oulaas op Môreson. Frankeskop gaan vandag geklim word. Ons is deel van die span.

Frans ry met ons tot waar die pad ophou. Hiervandaan moet ons klim. Hy en die krukkelys maak solank gereed vir ‘n braai aan die voet van die kop vir wanneer ons terugkeer van die bopunt af.

Aan die voet van Frankeskop kan mens orals versteende boomstompe raakloop. Wonder watter tiepe bome dit was? Wat het hulle laat versteen? Hoeveel eeue gelede se bewyse van lewe lê hier rond? Alhoewel, my geoloog seun meen dis  nie boomstompe nie, dis dolomietformasies – al is dit nie bekend dat daar dolomiet in die Karoo aangetref word nie.

Dis ‘n stywe klim, veral die laaste gedeelte tot bo. Daar het die aarde sy oppervlak verander na los leiklipagtige gruis, wat mens baie in hierdie geweste aantref. Net soos by Van Ryhnspas en by Taaiboschoek naby Loeriesfontein. Maar daarbo moet mens vasstrap. Soms voel dit vir jou jy gly verder terug as wat jy vorder. So, mens vat hom maar al teen die skuinste op in plaas van direk na bo.

Maar o! Om daarbo te kan staan en reg rondom jou te kan uitkyk na die verste ver horisonne. Wat ‘n belewenis. Na die westekant toe lê Vanwyksvleidam uitgestrek en die dorpie na sy noordekant saamgekluister teen die voet van Krismiskop.

20160501_131513

Lyndrade lê soos liniaalstrepe oor die gebied. Plaasopstalle wydgestrooi en herkenbaar van daarbo af – Kwaggakolk, Platdam, Smouskolk, Kromvlei, Tienpond, Gannabos.

Lae en lae grys leiklip gesteentes lê losgebreek en verstrooi op die bopunt. As jy jou verbeelding gebruik, kan jy met hulle skryf…

20160505_153357 (2)

Daar is geen Geocaching op Frankeskop nie. Daar was egter vroeër ‘n bliktrommeltjie met ‘n register vir besoekers by die goewermentsbaken geplaas. Maar daarvan is daar geen teken meer nie.

Die afklim is nie makliker as die opgaan nie. Mens moet jou stewels stewig plant of sommer jou bodem gebruik om nie balans te verloor nie. Die trekpleister is daai stewige steaks wat Francois op die kole het. Dun repies gesny word dit die voorgereg.

Die oudste persoon wat glo Frankeskop uitgeklim het, is Tannie Gertie Goussard – einste Willie se ma. Sy is 72 toe sy Frankeskop uitklim. Nogal met ‘n paar sandale …

Jaloersbuie en verspoelings

 

P1390421

Die eertydse lande is vol water

 

 

Vir meer as ‘n week bou die weer mooi op. Die westewind verwaai gelukkig nie meer die were nie. Mooi bly die wind oos.

Reg rondom Vanwyksvlei sak jaloersbuie uit, maar in die dorp bly dit droog. Teen Donderdagnag sak ‘n sagte reën uit. Ons word wakker met die sagte gesuis van reën op die sinkdak en geute wat gôr. Soos wat dit lig word in die ooste, kan mens sien die lande van weleer lê toe onder die water.

P1390395

Jaloersbuie -hulle sak by jou uit maar nie by my nie…

 

 

 

P1390526

Die waters dam op, want waarheen spoel dit waar daar nie reeds water is nie?

 

 

Ek stoot die agterdeur oop en word bewus van ‘n konstante vibrasie vanuit die lande. Kan dit paddatjies wees? Vanuit die dorre droë aarde het hulle net eenvoudig verskyn. Blikslanertjies. Dis wat die mense hulle hier rond noem. Dit lewe! Watervoëls, soos vanuit nêrens, honk deur die lug en syg by die vol gatdamme neer. Die donkievul huppel baldadig al om sy ma. Bloedrooi fluweelagtige reëngoggatjies is ook maar net daar. Vanwaar? Die reënmeter staan op 26mm.

Soos wat die nuwe week begin, kom al meer gerugte van lekker neerslae in. Maar steeds is daar plase waar nog geen reën geval het nie. Ons hou week van gebed en by al ons dankgebede pleit ons steeds vir wye reën.

Op Swartpan, in die Kalahari, laat weet Nico het daar na 2 jaar van droogte, uiteindelik ‘n allemintige 84m uitgesak. En steeds pak die were saam. Nog neerslae word verwag.

Dan word die weer dik en donkerblou. By Frankieskop en Môreson sak 55mm uit en die paaie verspoel. Daardie aand sak nog 55mm uit en maak die paaie onbegaanbaar. Die waters stroom die Vanwyksvleidam binne. Op Toekoms is 32mm gemeet. Vasie rapporteer van 45mm op een kamp tot 120mm by ‘n ander. By die verste reënmeters op Hottentotsdam kon hy nog nie uitkom nie vanweë die erge verspoelings. Rudi se trok staan op die dorp –daar’s nie ‘n manier wat daai trok op die plaas kan uitkom nie. Maar op Debruynsrus en De Riet wag hulle nog geduldig vir reën.

P1370319

‘n Week gelede was die dam nog dor en leeg…

 

P1390462

… en kyk nou!

 

Uit die droë driedoringbosse breek spierwit blomme uit en die skaap weier die kos in die voerkrale – hulle smul aan die soet-soetste blomme. Uitgeteerde springbokke baljaar tussen die driedorings. Nuwe lewe beur oornag uit die gewillige aarde en die 8-dae grassies gloei alreeds groen.

P1390544

Uit die dorre aarde beur die lewe

 

 

P1390577

Die soet driedoringblomme

 

Sondagoggend is ons ‘n skrale 12 mense in die kerk. Die res kan as gevolg van die verspoelings nie deurkom vanaf die plase nie

Die aarde leer ons hoe om met dankbaarheid te reageer as God Hom ontferm; as Hy die lug antwoord en dié antwoord die grond en die grond antwoord met koring, wyn en olie … (Hosea2:20,21)