Plaasbegrafnis

20171221_193609

Ons begrawe vir Chrisjan de Bruyn op sy plaas waar hy al van sy  tienerjare geleef en laat leef het. Hier naby, op die buurplaas, Nuwedam, is hy gebore. Hier raak hy groot onder ‘n harde pa. Hier word hy net so gehard soos die aarde . Hier vat hy vir Martie as vrou, 55 jaar gelede en hier word hulle drie dogters gebore. Tilla is skaars 4jaar oud toe Chrisjan vir Martie die nuwe huis bou waarin daar steeds gebly word.

Oral is dit bekend dat hy oor ‘n baie spesiale gawe met diere beskik. Sy skoolopleiding kon hy nie klaarmaak nie, omdat hy as tiener na De Bruynsrus moes begin omsien. Al sy kundigheid en sy aanvoeling met siek diere kry hy van sy ma, Ouma Nellie. Sy was die een wat nooit moed opgegee het met ‘n siek lammer of ‘n sterwende dier nie. Wyd en suid is Chrisjan altyd uitgeroep om te kom help met ‘n siek dier. Veesiektes ken hy. Daar was nooit ‘n twyfelagtige diagnose nie. Selde verloor hy ‘n dier.

P1380141

Chrisjan en sy buurman JB van Kalkdam

 

Chrisjan se heengaan kom skielik – midde in die geharwar om ‘n basaar te laat werk met net ‘n handjie vol oorblywende lidmate wat bereid is om saam te werk aan die voortbestaan van die kerk. Beide Tilla en Jan dra groot verantwoordelikhede – nl die koektafel en die vleistafel.

Hulle is uit hulle diepte geruk. Alles word gestaak om eers begrafnis te reël, slaapplek vir hordes familie en vriende wat van ver kom.

Maar in die tipiese Christusgesindheid word hulle hande losgemaak. Karin Hoon en haar skoonma Erina, bied aan om die koektafel oor te neem. André Oberholzer stel sy slaghuis en sy werkers beskikbaar om die skaap te verwerk, sosaties te maak, die bees te maal, bene op te saag en wors te maak. Alles werk toe tog ten goede mee op die ou einde.

Gemeentemense los waarmee hulle besig is en maak reg vir die begrafnis. Sop word gekook, toebroodjies gemaak, platters word voorberei, tafels en stoele en eetgerei word aangery plaas toe vanaf die kerksaal. ‘n Graf word voorberei op die plaas.

Plaasbakkies staan in gelid soos ‘n gedugte brigade. Boere haal hoed af, groet mekaar met die hand. Praat oor die laaste reënbui wat laas maand so kol-kol geval het. Oor die ongediertes wat woel onder die lammers. Oor die ooie wat tweelinge gooi. Oor die verlies aan skaap onder die vlaag onwettige slagtings op al die roetes om die dorp.

Hytjie en meidjie is hier saamgetrek. Boere van die buurplase. Dorpsmense. Familie en vriende vanuit die dorp en vanuit ver plekke in die land. ‘n Groot skare bruin mense uit die dorp en plaasvolk kom ook hulle laaste eer betoon. ‘n Haan kraai aanhoudend.

 

Ons neem posisie in onder die peperbome langs die plaashuis. Die honde raak rustig by die familie se voete.  In die kampie met hanslammers reg langs ons, lê lammers en hoenders sommer deurmekaar en luister na die dominee se rede. Hulle handhaaf ‘n eerbiedige stilte vir Chrisjan.

 

 

‘n Ent verder lê die paar beeste ook rustig en wag. Die teenwoordigheid van so baie plaasbakkies en begrafnisgangers het hulle geensins uit hulle diepte nie.

Chris doen namens die familie bedankings. Tilla getuig van die vrede waarmee haar pa oorgestap het.

Asof die pou die ‘Amen’ op die toesprake verstaan, spring hy van een van die bakkies af. Sy skelle geskreeu klief luidkeels die stil begrafnisatmosfeer. Almal kom in beweging. Ook die beeste wat eenkant gelê en herkou het, kom op hulle voete. Vat koers voor die lykswa uit graf se kant toe. Almal val kop onderstebo agter die lykswa in die 100m na die graf toe. Chrisjan se oorskot word in sy eie plaasgrond weggelê soos hy dit wou gehad het. Die plaas was in hom. Nou is hy in sy plaas.

Begrafnisgangers vanuit die bruin gemeenskap, val spotaan weg en sing uit die hart uit ‘n afskeidslied.

L1450865

Langs die huis agter die draadheining, op die stukkie grasperk, staan die tafels uitgepak met eetgoed vir die skare mense. Soos wat begrafnisgangers terugkeer van die graf nadat afskeid geneem is, word geurige sop geskep. Dit woel soos wat skinkborde uitgedra en vuil skottelgoed weer teruggedra word kombuis toe. Die span by die opwasbak werk onverpoos aan die massa vuil koppies en bordjies.

L1450876

Die spul hanslammers kom ook op hulle voete. Reguit by die kampie uit, pyl hulle af op die stukkie kunsmatige gras waarop die preekstoel staan gemaak is. Keer na ‘n paar happe teleurgesteld weer terug kampie toe. Net ‘n illusie …

L1450873

Chrisjan se nasate leef voort op sy geliefde grond. Tilla en Jan het uiteindelik die ou plaashuis oorgedoen vir hulle gesin. Chrisjan se omgee vir sy diere leef voort in Tilla, wat al vir meer as 4 jaar by hom oorgeneem het nadat suikersiekte hom ‘n invalide gemaak het. Daar word vertel dat hy midde in die droogte met die skape kom praat het: ” Ja, my kindertjies, dit gaan met ons swaar. Maar een van die dae sal die Here weer vir ons reën stuur. Dan sal Pa vir julle weer beter kan sorg.”

Twee dae later hou ons suksesvol basaar. Daar is onverwags baie voete, danksy al die ekstra mense wat opgedaag het vir Chrisjan se begrafnis. Vir oulaas doen Chrisjan die gemeente ‘n groot guns en red die basaar van mislukking; snoer baie mense weer saam op ‘n gemoedelike manier. Voor die middaguur is die tafels leeg gekoop.

Als is weer reg op Vanwyksvlei en op De Bruynsrus, Chrisjan. Baie dankie. Rus nou in vrede.

 

Advertisements

Die Verdwaling van Sina Witbooi

P1380157

Sina Witbooi

 

Sina Witbooi kom vanaf Carnarvon. Haar man is ‘n draadspanner. Saam het hulle twee skoolgaande kinders wat vir die skoolvakansie by hulle ouma op ‘n plaas kuier.

Sina, haar man en ander draadspanners, kom saam met Daniel wat op de Naauwte boer – ‘n plaas so 33km vanaf Vanwyksvlei op die Kenhardt, Marydale pad. Hulle gaan tuis in ‘n mobiele staning omtrent 6km vanaf die plaas. Bedags, as die manne draad span, verwyl die drie vroue en twee kleintjies, met hulle twee brakke en ‘n katjie, by die staning.

P1380172

Die staning op De Naawte waar die draadspanners oorbly

Woensdag besluit Sina om na Beesdam, die buurplaas, te loop om meel en suiker by Willem, die jakkalsvanger, se vrou te gaan haal. Dis reg suid van die staning af, al met die jakkalsdraad langs. Ek skat dis nie meer as 10km nie.

P1380221

Met hierdie lyndraad langs moes sy koers hou

By Beesdam aangekom, is Willem se vrou nie daar nie. Sina wag tot in die namiddag en loop toe maar weer terug voor die donker toesak. Waar die tweespoor paadjie vurk, vergeet sy om die lyndraad as baken te hou en draai  kamp in.

Dis duinewêreld daarlangs en dig begroei met Prosopis. Sy verloor rigting in ‘n poging om die skerp dorings van die Prosopisbome te vermy. Sy verdwaal. Klim bo-oor ‘n lyndraad in ‘n volgende kamp in en begin in sirkels dwaal. Die son sak oor die horison en sy het nie ‘n idee watter rigting om in te slaan staning toe nie.

Met die manne se terugkeer is Willem se vrou steeds by die staning. Nee, sy het nie vir Sina raakgeloop nie. Sy wis dan nie eens dat Sina na haar toe op pad is nie. Dit word donker. Spoor kan nie nou gesoek word nie.

P1380181

Willem, die jakkalsvanger

Met eerste lig vat die manne Sina se spoor Beesdam toe. Willem is bedrewe in spoorsny want dis hoe hy jakkals jag. Hulle kry haar spoor waar sy op pad terug afgedwaal het. Gou besef hulle dat sy in sirkels begin dwaal het. Sy is heen en weer oor dieselfde lyndraad. Dan verdwyn die spoor. Hulle soek tot donker maar Sina is weg.

Vroeg Vrydag hervat die manne die soektog. Dis snikwarm. Hulle sal hulp moet inroep – alleen gaan hulle haar nie betyds kry nie. Dis altans al die derde dag en langer sal sy nie sonder kos en water in hierdie temperature kan oorleef nie.

By De Bruynsrus, die buurplaas, gaan vra hulle om die polisie te ontbied om te kom help. Teen vyfuur, met ons aankoms by De Bruynsrus vir ‘n wyksafsluiting by Tilla en Jan, sien ons die polisiebakkie oorkant die plaashek. Willem is saam met die polisiekaptein in die bakkie om rigting te help gee. Ons verneem van die vrou wat verdwyn het.

Teen Saterdagoggend is sy steeds weg. Die polisie en Willem hervat die soektog. Teen namiddag kry hulle ‘n vars spoor, skaars ‘n kilometer van die staning af. Sy het by die watertenks aangekom, gedrink en skoon verkeerde rigting ingeslaan. Hulle volg haar spoor en gewaar haar waar sy heeltemal gedisoriënteerd weer besig is om ‘n lyndraad te klim. Maar sy lewe.

Met die vrou heel naweek op my gemoed, doen ek vroeg vanoggend navraag by die polisie. Dis goeie nuus dat sy gekry is. Ek en Johan ry uit De Naauwte toe om haar te gaan opsoek. Daar kry ons net vir oompie Piet Tieties wat g’n idee het waar die draadspanners bly nie. Ons volg maar die rigting wat hy beduie al langs die jakkalsdraad totdat ons op Willem afkom waar hy sy middagete sit en eet by die watertenks. Hy beduie waar ons die staning kan kry waar Sina is.

Sina, haar suster en nog ‘n ander jong vrou by die staning, ontvang ons en die bordjie skons wat ek vir haar gebak het, baie beskroomd. Sy vertel graag van haar ervaring:

P1380191

Die groepie vroue en kinders wat bedags by die staning oorbly as die manne draadspan

“Nooit, nooit weer loop ek alleen die veld in nie.” Sy vertel dat sy haar dors by skaapkrippe en gatdamme geles het waarop sy afgekom het. Maar die honger was die ergste. Een nag het iets soos ‘n skerpioen haar op haar maag gesteek toe sy probeer lê het.

“Ek kom toe by die grootpad uit. Ek weet nie watter kant toe nie en ek is verskriklik dors. ‘n Boer van ‘n ander plaas hier naby, kom op sy motorfiets verby.” Hy kon seker sien dat sy erg ontwater en baie gedisoriënteerd was. Hy vat haar toe met die motorfiets tot by die naaste windpomp waar sy water kon drink. Daar beduie hy haar toe presies hoe om te loop om by De Naauwte uit te kom. “Maar toe loop ek wraggies weer terug op my ou spore en ek kom nooit by De Naauwte uit nie.”

“Ek was baie bang, Mevrou. Nie gedink ek sien my man en kinders ooit weer nie.”

Sina kan nie vir my sê hoe oud sy is nie. Sy het nie haar ID by haar nie en kan nie haar geboortejaar onthou nie.

Sy lyk nie soos iemand wat vier dae in bloedige son deurgebring het nie. “Nee mevrou,” sê sy beslis, “ek het maar snags probeer loop en bedags onder die skaduwees ingekruip want die son wou my dood brand.” Die nagte verlede week was baie donker met die maan wat nou eers weer begin groei. Ek kan net dink dat sy geen idee gehad het in watter rigting om te loop nie. Die nagte was weer koel en sy beweer dat sy net ‘n truitjie by haar gehad het wat sy styf om haar gedraai het.

“Daai eerste nag, toe ek onder ‘n bos wil inkruip, hoor ek net hoe blaas ‘n slang vir my. Toe hou ek maar aan met loop.”

Ek dog ek deel Sina se goedvoel storie van oorlewing te midde van al die  skokkende nuus wat ons die afgelope week gehoor het.

Shalom.