Die Ring

Sedert ons aankoms in Vanwyksvlei in Oktober 2015, beleef ons ‘n gevoel van afstand tussen die Kerkrade en die Ring. Ringsgemeentes in hierdie geweste is inderdaad kilometers van mekaar geleë.  Dit voel asof ons as pastoriepare elk op ‘n eiland moet oorleef. Gemeentes vereenselwig hulle nie met die Ring nie en praat van ‘ons’ en ‘hulle’.

Tot op daardie stadium handhaaf die gemeentes die ou gewoonte van ‘n Ringsitting wat elke tweede jaar plaasvind, verteenwoordig deur die leraar en ‘n kerkraadslid van elke gemeente. Die vergadering vind streng formeel plaas. Kerkrade doet voort op ‘n model wat al eeue oud is.

Binne ‘n kort tydperk kry ook Williston, Brandvlei en Vosburg elk ‘n nuwe predikant. Die Ring word geseën met nuwe mense met vars idees, baie ervaring en ‘n oorvloed entoesiasme. Tydens die eerste byeenkoms van Ringspredikante word ‘n besluit geneem om die verhouding tussen Kerkrade en Ringsgemeentes aan te spreek.

L1180426

Muller en Eureka van Williston, Andrea en Jason van Loxton, met klein Jasmine, Johan en dan Plantjie, wat intussen plek gemaak het vir Jaco van Vosburg. Suzanne-hulle van Carnarvon is nie op die foto nie, geneem voor Rudi en Nicolene se tyd.

‘n Voorneme om jaarliks informele Ringsittings te hou, kry gestalte. Al die Ringspredikante stem saam dat daar ‘n behoefte aan sosiale interaksie bestaan en besluit om mekaar jaarliks te besoek soos wat gemeenteprogramme dit toelaat. Dit sal ons ‘n begrip gee vir mekaar se omstandighede, die gees en manier van elke gemeente se werksaamhede, ons kan by mekaar leer en die gemeentes kan die Ringspredikante leer ken as gewone mense met gewone behoeftes.

Sedertdien vind ‘n paar Predikantsbyeenkomste plaas. Twee Ringsittings is reeds gehou in ‘n ontspanne en aangename gees. Predikante en Kerkraadslede se genote woon die byeenkomste by.

Al ses gemeentes in die Ring; Brandvlei, Carnarvon, Loxton, Vanwyksvlei, Vosburg asook Williston is reeds in 2018 besoek. Aanvanklik word die leraarspaar besoek om openhartig te gesels oor hulle belewenisse in die gemeente. Daarna word die kerkraad en hulle genote besoek. Rudi, die Ringsvoorsitter fassiliteer die gesprek. Na aanleiding van 1 Tim 3:15 bespreeek die vergadering die betekenis van die woorde: die gemeente is die draer en beskermer van die waarheid. Die gemeente se identiteit en sy roeping kom ter sprake.

‘n Gesprek sonder die leraarspaar volg waarin die kerkraad hulle belewing van die leraarspaar kan lug gee. Terugvoer geskied na beide kante toe. Daarna word gesellig verkeer rondom braaivleisvure en kan almal mekaar op ‘n informele vlak leer ken.

Gevolglik voel ons as predikantspare nou almal baie nader aan mekaar. Ons as pastoriepare en ook Jaco van Vosburg – wat nog enkellopend is – wéét nou waar staan ons met die kerkraad. Kerkrade verstaan hulle leraarspare baie beter. Waardering is na beide kante toe vir mekaar uitgespreek waarvoor daar nie voorheen ‘n forum was nie.

‘n ‘Ons-gevoel’ is beslis besig om momentum op te bou in die Ring van Carnarvon.

Terloops Muller en Eureka, ons jubel saam met julle oor julle nuwe status: Oupa en Ouma van ‘n eerste kleinkind!

Advertisements

Plêstiek issie vi’ wegstiek

Twintig plastiese sakke wat ge’fuse’ is om een dekoratiewe bak te maak, is baie beter as twintig sakke wat in die asblik beland. Dertig sakke om ‘n mat mee te maak, veel beter as dertig sakke deur die wind verwaai.

 

 

So bevind ek my alweer, vir die hoeveelste keer, betrokke by ‘n ding. Dit deur die toedoen van my suster; Mariëtte van Wellington. Van die eerste keer af wat sy by ons kom kuier, is sy so aangegryp deur die groot getal werkloses in Vanwyksvlei en die min geleenthede tot ontwikkeling, dat sy weer ‘n wilde perd gaan staan en opsaal. Nou is ons ‘n span van vier (en binnekort meer) wat ons vaardighede deel met almal in ons omgewing wat belang stel – Vanwyksvlei, Carnarvon, Williston en Loxton. Mariëtte doen verf- en skildertegnieke, Iréne van Caledon gee opleiding vir tuisversorgers van belêendes en bejaardes, Gwen van Bettysbaai bied naaldwerkklasse aan. Die uwe is ingegrawe in plastiekherwinning en handwerk met plastieksakke en plastiek bottels.

In Vanwyksvlei meld net een belangstellende aan en die werkswinkel word gekanselleer – Die afstand om vanuit die Kaap te ry met al die aangekoopte voorrade, verblyf op pad en in die dorp asook petroluitgawes regverdig dit net nie.

Ons eerste werkswinkel skop af in Williston. Net een inskrywing! Ons sak op die munisipaliteit toe om hulp te vra om meer lede te werf, vaar die woonbuurt in om belangstellendes aan te keer, maak ‘n paar oproepe en eindig met dertien deelnemers waaronder heelparty CWP-werkers. Aan die einde van daardie week deel ons sertifikate uit en al ses tuisversorgers se kontakbesonderhede word by die winkel opgeplak as kandidate vir ‘n werk as tuisversorgers.

L1440780

Die tweede werkswinkel vind in Carnarvon plaas. Veertien verwerf sertifikate in tuisversorging, die ander nege doen o.a. kuns, plastiekverwerking en naaldwerk.

Daarna is ons Loxton toe. Sewentien belangstellendes voltooi die werkswinkel.

Die positiewe van hierdie onderneming is om die deelnemers se getuienis en terugvoer te hoor:

“Mevrou, ek kan nie vir jou vertel hoe hierdie week my lewe verander het nie.”

“Nou gaan ek elke middag al my kleinkinders wat ek moet versorg leer plastiekgoed maak – en sommer al hulle maats ook!”

“Mevrou, ek kon nie slaap laas nag nie. Ek het heelnag net lê en dink aan al die mooi goed wat ek vandag gaan maak.”

“Die Here het julle oor my pad gebring. Ek wou nog my lewe lank skilder, en kyk wat het ek in hierdie week leer doen!”

“Van kleins af droom ek daarvan om ‘n tailor te word. Nóú gaan ek een word.”

L1450119

Iréne maak die opleiding van versorgers baie prakties.  Hulle oefen om voete en toonnaels te doen op inwoners van die plaaslike ouetehuis. Sy demonstreer hoe ‘n bedlêende pasiënt volledig in ‘n bed gewas word. In Williston en Carnarvon gebruik sy ‘n ou dame in die ouetehuis. In Loxton doen sy haar demonstrasie op ‘n parapleeg wat in ‘n klein donker kamertjiein die woonbuurt lê. Sy rug is in ‘n onderonsie gebreek en sy ma (wat ook moet werk om die pot aan die kook te hou) versorg hom met groot toewyding. Maar sy kamertjie het geen venster nie – al die ruite wat gebreek is, is toegeplak en toegetimmer om die koue uit te hou. Iréne gaan reël by die koöpersie om ruite te sny en af te lewer. Godfrey, die handige word betaal om die ruite te gaan insit. Nou kom daar darem weer sonlig die kamertjie binne. ‘n Rolstoel is aan hom geskenk, maar is te klein vir hom om te gebruik. Iréne reël met die plaaslike predikant, Andrea, om die rolstoel te gaan omruil met een van die groter ou model rolstoele van die eertydse ouetehuis sodat die jongman se ma hom soms buitentoe kan stoot.

Verder maak sy haar opleiding wat sy al vir 20 jaar doen, en waardeur daar al 9 000 versorgers werk gekry het, beroepsgerig. Sy leer hulle hoe om ‘n siekekamer mooi in te rig, goed te ventileer, hoe om ‘n skinkbord met kos of tee mooi te dek, sy leer hulle dissipline en netheid en gee ‘n breedvoerige oorsig oor algemene gesondheid. Hulle moet ‘n eksamen slaag alvorens hulle ‘n sertifikaat kan kry.

Gwen doen die naaldwerk in Carnarvon in ‘n VGK-saaltjie sonder masjiene – aanvanklik is daar nie eens elektrisiteit om ‘n strykyster te gebruik nie. Maar elke dag bemeester hulle ‘n nuwe tegniek – hoe om ‘n soom in te sit, ‘n stukkende plek te stop, ‘n ribtrim aan te werk, te appliek en ‘n ritssluiter in te werk. En elke dag maak hulle ‘n nuwe skepping met die hand. In Loxton tref sy ‘n volledig toegeruste naaldwerklokaal aan. Daar maak elk van die ses naaldwerksters elke dag ‘n nuwe kledingstuk of handsak waarmee hulle die aand van die sertifikaatuitdeling modeparade hou.

Mariëtte leer haar student van kleur en die kleurwiel. Sy begelei hulle om enige ou skinkbord of koekblik of bord ‘n nuwe lewe te gee.

Hulle leer selfs kaartjies en naambordjies maak en voltooi selfs hulle eerste skildery. Tussendeur rap en riel hulle!!

L1450314

Die uwe beklemtoon die belangrikheid van herwinning. Ons standpunt vanwaar ons vertrek is om die omgewing te red – om nie meer één plastiese sak of bottel in ons leeftyd die asblikroete te laat gaan nie, want so beland dit tog net weer op die verkeerde plek. Ons weef, brei, hekel, knoop, lamineer, modelleer en dekoreer met plastiek. Elke snippertjie afval gaan in ‘n 2ℓ koeldrankbottel om ‘n ekosteen van te maak – later gaan ons daarmee bou! Deesdae kry g’n bedelaar meer by my voordeur sommer net ‘n broodjie of ‘n koppie sop verniet nie – die heersende betaalmiddel is ‘n volgepropte ekosteen.

Die sertifikate is net tydelikes. As hulle al vier modules per vak suksevol voltooi het, verwerf hulle ‘n permanente, gelamineerde sertifikaat waarop seëls die betrokke suksesvole kursusse aandui – amper soos ons destydse Sondagskoolsertifikaat

Nou probeer ons weer opnuut om Vanwyksvlei te mobiliseer. Hou duimvas …

Ons het ‘n N.R.O gestig onder die naam Carpe Diem Opleidingsentrum. Om hierdie bemagtiging in die Noord-Kaap te kan doen, vra ons elke deelnemer R20 per dag, net sodat hulle met trots kan voel dis iets wat hulle self verwerf het. Dit dek nie eens ons oorhoofse koste nie. Ons maak maar staat op donasies om die werk te kan voortsit.

Kry ek gister die goeie nuus: Rymondo en Godfrey wat in Loxton die plastiekherwinning gedoen het, kry ‘n bestelling van 100 matte vanuit Carnarvon se wêreld.

Dis mos nou presies wat ons probeer regkry; werkskepping!

In Hierdie Lewe Sedert 1914

P1410203

Vandag verjaar Ouma Wat-toe. Oftewel, Tannie Anna Tieties volgens haar ID.  Sy is 103 jaar oud. Vanwyksvlei se oudste inwoner.

As jong dogtertjie verkoop haar ouers haar aan ‘n Visser boervrou van Rietbos vir koffie, suiker, meel , olie en seep. Daar raak sy groot as oppassertjie van bokke. Saans moet sy die kombuis opruim.

Haar sustertjie word op dieselfde manier groot by Awiegoed-hulle op ‘n naburige plaas. Sy onthou een geleentheid wat hulle by mekaar kon kuier toe die plaasmense oor en weer gaan kuier het.

Op Rietbos groei Wat-toe op totdat sy man vat. Jan Tieties kom in haar lewe en maak haar die ma van 3 dogter en 3 seuns. Hulle kinders word groot in die distrik van Carnarvon en Vosburg waar Jan op verskeie plase as veewagter werk. Slegs Uncletjie, oftewel Mietjie Jafta, die dogter wat haar tans versorg, en Handjievol, ‘n ander dogter, leef nog.

L1190955

Uncletjie, oftewel Mietjie Jafta

Handjievol is egter ‘n invalide nadat albei bene en haar regterarm geamputeer is. Die ander broers en suster is almal lankal dood.

Uncletjie en Koelie het ‘n kamertjie in hulle huis waar Ouma Wat-toe woon. Hulle versorg haar al vir baie jare met groot toewyding.

P1410215

Ouma Wat-toe kan nog hoor en sien en beweeg. Dalk kon sy vreeslik dans en sing in haar jare, want sy deel ‘n verjaarsdag met Fred Astair en Bono. Dalk leef sy so lank vanweë haar geloof, want sy deel ‘n verjaarsdag met Karl Barth. Pred 10:27 sê mos: “Wie die Here dien, lewe lank …”  En vir solank as wat Ouma Wat-toe leef, bestaan moedersdag al – ingestel op 9 Mei 1914 deur Woodrow Wilson, die Verenigde State se 28ste president. As julle hierdie naweek êrens ‘n moedersdagviering inwerk, lig ook ‘n glasie op  Ou-moeder Wat-toe.

Soms raak haar gedagtes tussen vraag en antwoord op ‘n adraaipad. Maar sy kan steeds ‘n gesprek voer.

P1420609

Sy kan nog die sagtheid van ‘n paar slaapsokkies waardeer, sien ek toe sy dit teen haar wang aandruk. Dierbaar. (Dankie Helena, dat jy dit gesponsor het).

P1420618

Terwyl ek by haar sit en kuier, steek sy haar verrimpelde handjie uit na Koelie. Koelie Jafta beheer haar pruimtwak. Hy sal self besluit wanneer dit tyd is. En wanneer dit genoeg is.

P1410206

Rina se skool kom sing vir haar en sy blaas die 3 kersies op haar 100-koek dood.

Ouma Wat-toe klap hande vir haar eie prestasie.

Om Eensklaps Alles te Verloor

By ons tuisgemeente in Centurion, Lyttelton-Oos, word Ds Freddie Schoeman te ruste gelê. Op 57 het ‘n kragtige hartaanval sy lewe gekos. Hy laat sy vrou, drie kinders, twee skoonkinders, ‘n kleinseun en ‘n kleindogter in wording agter.

Donderdagoggend groet Freddie en Alma mekaar. Om mekaar nooit weer te sien nie. Hy vertrek na Klub Immergroen se koeksisterbakkery in die kerksaal en daarna Kemptonpark toe vir ‘n vergadering. Sy vertrek skooltoe waar sy skoolhou. Sonder waarskuwing  is Freddie  vir altyd weg. Alles van hom, sy massiewe boekery, sy data op die rekenaar, sy skrywes, kursusse en preke, sy klere, skoene en besittings is daar.  Alles is steeds daar.  Maar hý is vir altyd weg.

As predikantsvrou weet ek dat mens se identiteit maklik  kan lê in jou man se amp en verbintenis met ‘n gemeente. As dit wegval, en jy  is werkloos en inwonend in ‘n gemeentepastorie, kan jou hele wese eensklaps in duie strot. Gelukkig het Freddie en Alma na meer as 30 jaar in die pastorie in Lyttelton, ‘n paar maande gelede hulle eie huis gekoop en uit die pastorie getrek. En Alma het ‘n vaste werk en ‘n vaste inkomste.

Die lewe móét aangaan vir Alma.

Sonder Freddie.

ᴒᴗᴒᴗᴒᴗᴒᴗᴒᴗᴒᴗ

Op Sondagaand, 9 April, gaan daar ‘n kragtige elektriese vloedgolf van Evkom deur Vanwyksvlei. TV’s blaas. Gloeilampe ontplof. Rekenaars vrek onherstelbaar. Vrieskaste kalf. Dit word ook waargeneem sover as Carnarvon, Loxton, Williston.

In die vroeë oggendure merk ‘n poliesepatrollie ‘n gloed en rook in Kosie en Frances  van Schalkwyk se huis. Die kraggolf het ‘n kortsluiting veroorsaak wat heelnag nog lê en smeul. Kosie en Frances is nie tuis nie. Hulle was heel naweek tuis maar vertrek laat Sondagmiddag plaas toe vir die week se werksaamhede daar. Gewoonlik bly Frances agter op die dorp vir die week, maar om een of ander rede gaan sy saam met Kosie plaas toe waar net die nodigste aangehou word.  Net om nooit weer iets van  haar grootwordhuis en van al hulle besittings oor te hou nie.

Die polisie kan nie die traliedeure oopkry nie, want deesdae bly ons mos in forte. Teen die tyd dat Kosie opgespoor word en die pad Vanwyksvlei toe afjaag met die sleutels van die traliedeure, is omtrent alle plankvloere  en meubels al aan’t gloeie. Toe die traliedeure uiteindelik oop is en mens kan inkom om die brand te probeer blus, vat daardie gloed suurstof en ontplof in ‘n onblusbare vuur. Vensters ontplof uit hulle rame en weergalm soos kanonskote deur die vroeë oggendlug. Alles, alles brand tot as.

Alles.

Al Frances se kosbare erfmeubels, o.a. ‘n geelhouttafel met 10 stoele. Elke kosbare eetservies van geslagte tevore bars in skerwe. Elke skoen, kledingstuk, ornament, boek. Al Frances se  kosbare juwele.

Alles.

Elke kosbare herinnering van hulle seun Jaco se springbok rugbydae. Elke aandenking en toekenning wat hy al ooit gekry het tydens sy klubrugbydae in die buiteland.

Alles.

Vir Kosie en Frances moet die lewe ook aangaan.

Kosie en Frances kan eis teen die versekering.

Hulle het nog die plaas.

En hulle het nog mekaar …